Giới thiệu
Các bậc phụ huynh thân mến!
Khi bạn mua cuốn sách này, mặc cho tiêu đề của nó có thật hay
không, thì vẫn có nghĩa là bạn đang nghĩ trong đầu rằng mình có
thể dạy con mình học Toán và bạn hoàn toàn đúng.
Thực tế đúng là bạn có thể dạy con học Toán, thậm chí là rất
thành công cho dù bạn không dám mơ tới điều đó. Cuốn sách này sẽ
giúp bạn thấy điều đó đơn giản như thế nào và cho thấy cả việc bạn
và con sẽ cảm thấy vui vẻ ra sao khi cả hai cùng làm Toán và hiểu
cách giải quyết các bài toán.
Vào tháng 5/1963, chúng tôi viết một bài báo với tựa đề là Dạy
trẻ biết đọc sớm cho tạp chí Ladies's Home. Và chúng tôi đã nhận
được hàng trăm lá thư từ các bậc cha mẹ đã thành công và tìm thấy
niềm vui trong việc dạy con học đọc.
Một năm sau đó, chúng tôi xuất bản cuốn sách Dạy trẻ biết đọc
sớm (ngày nay cuốn sách được xuất bản bằng 15 thứ tiếng khác
nhau) và hàng ngàn lá thư của các bậc cha mẹ lại liên tiếp gửi về.
Những lá thư này đề cập lặp đi lặp lại ba điều sau:
1. Dạy một đứa trẻ 1 hoặc 2 tuổi đọc dễ dàng hơn nhiều so với
việc dạy một đứa trẻ 4 tuổi, và dạy một đứa trẻ 4 tuổi đọc cũng dễ
dàng hơn nhiều so với việc dạy một đứa trẻ 7 tuổi.
2. Việc dạy trẻ đọc mang lại niềm hạnh phúc lớn cho cả mẹ và
bé.
3. Khi trẻ học đọc, tri thức của trẻ không chỉ phát triển từng
bước mà cả sự tò mò và lanh lợi cũng tăng lên, vì thế rõ ràng trẻ sẽ
thông minh hơn.
Các bà mẹ cũng thắc mắc rằng: “Tôi có thể dạy đứa con 2 tuổi
của tôi đọc, vậy liệu tôi có thể dạy nó học Toán không và nếu có thể,

tôi sẽ phải thực hiện như thế nào?”
Chúng tôi đã mất đến chục năm để trả lời câu hỏi đó. Và trong
một thời gian dài chúng tôi đã dạy hàng trăm trẻ, cả trẻ bình
thường và trẻ bị tổn thương não, làm Toán dễ dàng. Thành công
bước đầu này khiến chúng tôi cực kỳ ngạc nhiên. Giờ đây công việc
của chúng tôi là mang đến thông tin cho các bà mẹ để họ tự quyết
định có nắm bắt cơ hội xây dựng một nền tảng tương lai tươi sáng
cho con hay không. Cuốn sách này là thông điệp hoàn chỉnh mà
chúng tôi chuyển đến các bà mẹ. Trong đó khẳng định rằng dạy
Toán cho trẻ là việc có thể thực hiện được và những bước thực hiện
đơn giản, cụ thể để các bà mẹ có thể áp dụng cho con mình.
Cuốn sách này được viết ra dành cho tất cả chúng ta, những
người đã từng thắc mắc tại sao trong phép nhân chúng ta đặt số 2
xuống và nhớ số 7 theo.
Cuốn sách cũng dành tặng cho những người đã từng học những
giáo viên Toán cho rằng họ lớn hơn chúng ta.
Cuốn sách còn được viết ra với sự đồng cảm dành cho những
người không thực sự thích học Toán, không thực sự hiểu được môn
Toán cũng như không thực sự tự tin khi cộng các thứ đồ tạp hóa.
Cuốn sách viết ra với tấm thịnh tình dành cho tất cả những
người đã băn khoăn tự hỏi tại sao chỉ một cái máy tính nhỏ lại có thể
làm được những phép toán mà chúng ta, một bộ óc tuyệt vời lại
không thể làm được.
Tóm lại, cuốn sách này được viết ra cho tất cả mọi người. Và với
các bậc cha mẹ có một chút may mắn và tình yêu, sự quan tâm dành
cho con, cuốn sách này sẽ giúp chúng ta trở thành những phụ huynh
tuyệt vời.
Hãy cùng nhau có những khoảng thời gian thú vị và yêu thương
khi học Toán cùng con của bạn!
Glenn Doman

Cha mẹ và trẻ nhỏ - nhóm học tập
hiệu quả nhất
Cha mẹ chúng ta vốn là thợ làm gốm, trong khi đó trẻ
chính là đất nặn.
WINIFRED SACKVILLE STONER
Nhà giáo dục nổi tiếng người Mĩ

Cách nhà tôi một khoảng sân là Viện Evan Thomas, nơi có
những bà mẹ trẻ yêu kiều, những nhân viên trẻ đầy nhiệt huyết và
những đứa trẻ rất bình thường nhưng cũng rất khác thường.
Tôi bước nhẹ đến cuối phòng, ngồi xuống sàn, tựa lưng vào tường
và quan sát một sự thay đổi cơ bản và quan trọng của thế giới. Đó là
một căn phòng thoải mái theo phong cách Nhật, mà bất cứ ai bước
vào đều cảm nhận rõ ràng tình yêu, sự tôn trọng và cảm giác hào
hứng.
Ở phía kia của căn phòng đối diện với tôi, ba giáo viên khoảng
tầm 20 tuổi đang quỳ gối, xung quanh họ là 20 bà mẹ khoảng 20 đến
30 tuổi. Đối diện với các bà mẹ là những cậu bé, cô bé tầm 2 đến 3
tuổi hết sức bình thường nhưng thực chất lại khác thường. Một số
còn đang bế con và không ai chú ý tới sự có mặt của tôi hay những
người xung quanh đang đứng quan sát khác như các vị giáo sư, hai
thầy cô giáo, một nhà văn người Anh và một bác sĩ nhi khoa người Úc
cùng một bà mẹ mới vào.
Một cô bé xinh xắn tóc vàng tầm 2 tuổi đang đọc thật to và rất tập
trung vào phần đọc của mình, thỉnh thoảng lại cười rúc rích khi đọc
tới những đoạn mà cô bé cảm thấy hài hước.
Tôi thì không cảm nhận được sự hài hước đó vì cô bé đọc bằng
tiếng Nhật. Mặc dù tôi cũng thường công tác tại Nhật và tiếp xúc
nhiều với những em bé Nhật song vốn tiếng Nhật của tôi không đủ để

hiểu bản đọc của cô bé. Khi cô bé đọc đến những đoạn hài hước và
cười rúc rích thì những đứa trẻ khác cũng cười rất to.
Giáo sư Miki Nakayachi, người Nhật duy nhất trong căn phòng
đó, đã ngắt lời cô bé Lindley bằng một câu hỏi. Họ đều nói bằng tiếng
Nhật nên tôi cũng không hiểu được. Tôi tự nhắc mình sẽ hỏi Miki
xem họ nói gì mà khiến mọi người thích thú đến vậy.
Khi Lindley đọc xong, Janet Doman, Giám đốc Viện, đã hỏi một
câu bằng tiếng Anh: “Ai muốn đặt một câu hài hước bằng tiếng Nhật
nào?”
Một vài cánh tay giơ lên, Janet chọn Mark - một cậu bé 3 tuổi.
Mark đứng bật dậy và tới cạnh Suzie Aisen, Phó Giám đốc viện. Suzie
đặt một đống thẻ to trước mặt Mark, trong đó mỗi thẻ có một ký hiệu
bằng tiếng Kanji1 hoặc các động từ, mạo từ, tính từ hay trạng từ.
Mark tự chọn một số thẻ đặt xuống sàn và đọc to lên. Mọi người
cười vang và tôi thở phào vì Janet dịch ra cụm từ mà cậu bé đọc đó là:
“Chiếc mũi dính trên miếng bánh táo”.
Một cậu bé 2 tuổi khác soạn một câu là: “Con voi đang đánh răng
cho quả dâu tây”.
Và cứ như thế 30 phút sôi nổi hào hứng trôi qua.
Các cô giáo đứng lên đối diện với các bà mẹ và lũ trẻ. Bọn trẻ cũng
đứng lên nhưng với một vẻ miễn cưỡng trông thấy và các bà mẹ cũng
vậy. Rồi tất cả bọn họ đều khom người chào nhau. Cảnh tượng đó
khiến tôi đột nhiên thấy mắt mình nhạt nhòa nên vội vàng nhìn
xuống chiếc đồng hồ trên tay để che giấu. Đâu đó có tiếng cười rúc
rích, thì ra là một cậu bé 15 tháng tuổi đã khom người quá thấp và
mất thăng bằng. Cậu bé vừa cười vừa tự mình đứng dậy.
Tất cả dường như đều ngần ngại không muốn rời lớp đọc và đặt
câu bằng tiếng Nhật, song khi lớp học kết thúc thì cả các bà mẹ và bọn
trẻ đều lũ lượt kéo đến sảnh tiến về lớp học Toán cao cấp.
Tôi vẫn còn nhớ cảm giác vui sướng của chúng tôi như thế nào
khi ấn phẩm Dạy trẻ biết đọc sớm ra đời. Khi những bà mẹ phát hiện
ra rằng họ không chỉ dạy được con mình đọc mà còn có thể dạy con

tốt hơn và dễ dàng hơn ở 2 tuổi so với tuổi đi học là 7 tuổi, thì một
thế giới mới đã hé mở. Thế giới của những bà mẹ và những đứa trẻ,
nơi mà họ có thể thay đổi thế giới rộng lớn bên ngoài trong một
khoảng thời gian ngắn. Và tất nhiên là sẽ tốt đẹp hơn.
Đến năm 1975, một số bà mẹ trẻ đầy nhiệt huyết đã tìm thấy Viện
Evan Thomas và họ cùng nhau dạy con trẻ đọc chủ yếu bằng tiếng
Anh và bổ trợ thêm hai hay ba thứ tiếng khác. Họ cũng dạy con học
Toán, dạy những kiến thức bách khoa về chim chóc, hoa lá, côn trùng,
cây cối, các vị tổng thống, cờ các nước, các quốc gia, địa lý... Họ dạy
con các quy trình của Olympic trên một sự cân đối với bơi và chơi
violon.
Họ nhanh chóng nhận thấy rằng mình có thể dạy con nhỏ hầu
như bất cứ thứ gì một cách chân thật và thực tế nhất. Điều thú vị là
bằng những việc làm đó, họ đang tăng cường gấp bội trí tuệ của con
mình. Và hơn hết là các bà mẹ và con mình có thể trải nghiệm những
giờ phút đầy thú vị cùng nhau, khiến cho tình yêu và quan trọng hơn
là sự tôn trọng nhau ngày càng được củng cố.
Viện Evan Thomas không thực sự là dạy trẻ mà chính xác hơn là
họ dạy các bà mẹ cách để dạy trẻ. Ở đâu đó có những bà mẹ trẻ ở lứa
tuổi 25 hay 32 học giao tiếp bằng tiếng Nhật, học đọc tiếng Tây Ban
Nha, chơi violon, tham dự các buổi hòa nhạc, tới thăm viện bảo tàng,
học thể dục và nhiều hoạt động thú vị khác mà hầu hết phụ nữ đều
mong muốn được làm. Và việc này càng trở nên thú vị hơn vì họ
được làm cùng con mình.
Vào một buổi sáng vài năm về trước, khi tôi tới lớp Toán học,
Suzie và Janet đang trình bày một số vấn đề về Toán cho lũ trẻ. Và các
câu trả lời đều chính xác.
“16 lần 19, trừ 151, nhân với 3, cộng 111, chia cho 4 và trừ 51 bằng
bao nhiêu?” Suzie hỏi.
Janet lại hỏi: “Từ Philadenphia tới Chicago bao xa? “Và nếu xe đi
5 dặm hết 1 lít xăng thì sẽ tốn bao nhiêu lít để tới được Chicago? Giả
định rằng xe chạy 12 dặm hết 1 lít xăng.”
Tôi nhớ lại trước kia có lần tôi hỏi Giulio Simeone 19 mũ 2 bằng
bao nhiêu. Cậu bé trả lời “361, nhưng ông hãy hỏi câu nào khó hơn

đi”.
“Được thôi,” tôi đáp lại, và lần hồi trong trí óc để tìm một câu hỏi
nào đó khó hơn. “Vậy có bao nhiêu số 0 đằng sau 1 triệu lũy thừa 6?”
Cậu bé 3 tuổi Giulio trầm tư một lúc rồi trả lời với một nụ cười: “36”.
Tôi ngồi xuống và viết xem 1 triệu lũy thừa 6 là bao nhiêu và đúng là
có 36 chữ số 0 ở đằng sau.
Tôi đã nhiều lần chứng kiến những điều kì diệu xảy ra mà chưa
một lần hết ngạc nhiên. Chúng tôi đã mất tới mười năm để nghiên
cứu và cuối cùng chúng tôi cũng sẵn sàng để dạy cho các bà mẹ mong
muốn dạy con mình học Toán. Xem những đứa trẻ thông minh sáng
dạ có thể học đọc dễ dàng như vậy, thì không có gì ngạc nhiên khi
chúng ta cũng có thể dạy chúng học Toán. Điều khó tin là chúng tôi đã
tìm ra cách để dạy chúng học Toán tốt hơn là cha mẹ chúng, những
người đã từng tự mình dạy con.
Vậy điều này xảy ra như thế nào và chúng tôi đã nghiên cứu
những điều đó ra sao?
Ebook miễn phí tại : www.Sachvui.Com

Chặng đường dài tới tri thức
Loài người mông muội, chưa được khai hóa và những
đứa trẻ nhỏ nắm được sự thật đó.
SWINBURNE

Hầu hết những đứa bé được dạy đọc đều có thể đọc được sớm
hơn những đứa bé cùng tuổi; hầu hết trẻ được dạy về thế giới xung
quanh đều nắm được không ít những kiến thức căn bản về vô số
những chủ đề trong cuộc sống. Những đứa bé được dạy làm Toán
cũng làm Toán nhanh hơn cả người lớn, điều này làm người lớn ngạc
nhiên thích thú nhưng cũng làm cho chính chúng ta nản lòng về bản
thân (tất nhiên điều này không gây ảnh hưởng tới trẻ, bởi chúng
không biết rằng chúng làm được những thứ mà chính những người
lớn hơn chúng lại không làm được).
Lớp học “Làm thế nào để dạy trẻ học Toán” đã từng là một lớp
học bị đem ra đánh giá xem xét, nhưng sự thật chứng minh là hầu hết
trẻ 2 đến 3 tuổi tham gia đều làm Toán rất tốt. Các bậc cha mẹ đều
thực sự phấn khởi và hài lòng với kết quả mà con mình đạt được,
nhưng họ cũng không thể giải thích rõ ràng tại sao con cái họ có thể
làm Toán nhanh và chính xác hơn họ.
Tôi nhận ra rằng lí do họ không thể giải thích rõ ràng được là vì
tôi là người giải thích cho họ, trong khi chính bản thân tôi cũng không
thực sự hiểu lí do là gì. Cả tôi và các bậc cha mẹ đều hoài nghi bởi lũ
trẻ thực sự làm Toán quá tốt.
Do vậy, cả tôi và các bậc cha mẹ đều đã không thực sự thỏa mãn
với câu trả lời cho vấn đề này.
Liệu cách chúng ta dạy con trẻ học Toán có thực sự đơn giản và
dễ hiểu như chúng ta nghĩ?
Tôi đi ngủ và trong đầu vẫn hết sức băn khoăn với những lí giải
phức tạp của riêng mình, tôi thức giấc lúc sáu giờ, đầu óc hoàn toàn

tỉnh táo, không giống tôi ngày thường.
Liệu câu trả lời có dễ dàng và cực kì đơn giản không? Tôi đã đưa
ra xem xét và phủ nhận bao nhiêu đáp án phức tạp khác. Có lẽ nào
người lớn chúng ta đã sử dụng những kí hiệu để biểu diễn các sự vật,
sự việc (ít nhất là trong Toán học), và chúng ta đã được dạy chỉ nhận
thức các kí hiệu, chính vì lí do đó mà chúng ta không thể nhận thức
được những sự việc thực tế? Rõ ràng là trẻ con có thể nhận thức được
các sự việc thực tế, bởi hầu hết chúng đều đang nhận thức ra.
Và tôi đã tìm ra câu trả lời.
Đáng ngạc nhiên là chính người lớn chúng ta lại khiến trẻ không
nắm được những bí quyết học Toán. Đáng kinh ngạc là những đứa trẻ
đều rất thông minh sáng dạ, mà chúng lại không thể làm Toán. Lí do
ở đây là chính người lớn chúng ta lại vô ý không cho một đứa bé 2
tuổi biết những bí quyết quá sớm mà khi đó chính chúng ta cũng
không biết về những bí quyết đó. Người lớn luôn tin rằng, càng
trưởng thành thì càng dễ tiếp thu mọi thứ hơn, trong một số trường
hợp điều này đúng. Tuy nhiên, trong một số trường hợp khác, không
phải cứ lớn tuổi hơn thì sẽ tiếp thu dễ dàng hơn. Hầu hết người lớn
chúng ta học Toán, âm nhạc và học đọc nhanh hơn trẻ, nhưng khi
phân biệt những kí tự, từ ngữ hay các con số riêng biệt, trẻ lại tiếp thu
nhanh hơn và dễ dàng hơn người lớn nếu chúng ta cho trẻ học sớm
nhất có thể.
Trẻ 5 tuổi học dễ dàng hơn trẻ 6 tuổi, trẻ 4 tuổi học dễ dàng hơn
trẻ 5 tuổi, trẻ 3 tuổi học dễ hơn trẻ 4 tuổi, trẻ 2 tuổi học dễ hơn trẻ 3
tuổi.
Sự thật quá rõ ràng là trẻ càng nhỏ sẽ tiếp thu càng dễ dàng hơn
những thứ mà chúng được dạy. John Stuart Mill có thể đọc được
tiếng Hy Lạp năm 3 tuổi. Eugene Ormandy chơi được piano năm 3
tuổi; Mozart cũng vậy. Hầu hết các nhà toán học vĩ đại, như Bertrand
Russel, có thể làm các phép tính như những đứa trẻ nhỏ.
Khi học Toán, trẻ nhỏ thực sự có ưu thế vượt trội so với người
lớn. Người lớn chúng ta có thể dễ dàng nhận biết những kí hiệu hay
các sự việc được diễn đạt khi đọc các từ ngữ, do vậy chúng ta có thể
gọi ngay ra từ “tủ lạnh”, hay hình ảnh của cái “tủ lạnh” một cách dễ
dàng. Trẻ con lại có thể học ngôn ngữ âm nhạc dễ dàng hơn người

lớn, nếu người lớn chúng ta không thể nhận biết được các nốt nhạc,
thì việc nhận biết các kí hiệu nốt nhạc sẽ đơn giản hơn là gợi ra âm
thanh chính xác của nốt nhạc đó. Đa số chúng ta đều không có khả
năng nhận biết các nốt nhạc khác nhau, và cũng không thể nhận biết
được âm thanh chính xác cho dù chúng ta có thể đọc được các kí hiệu
nốt nhạc. Rất ít người có được khả năng thẩm âm hoàn hảo và luôn
luôn có thể nhận ra được âm thanh chính xác được biểu diễn thông
qua nốt nhạc. Chúng ta có thể dạy trẻ nhỏ để chúng có được khả năng
thẩm âm gần như hoàn hảo.
Trẻ con có ưu thế vượt trội so với người lớn khi học Toán. Người
lớn chúng ta dễ dàng nhận biết được các kí hiệu số từ 1 đến
1.000.000 và hơn thế nữa mà không cần phải cố gắng. Tuy nhiên,
chúng ta lại không thể nhận thức được số lượng thực tế của các vật
thể khi số lượng đó trên 20.
Nếu chúng ta dạy trẻ sớm nhất có thể, trẻ sẽ có thể thực sự nhận
thức được ngay tức khắc cả số lượng số học và cả số lượng thực tế
của các sự vật.
Dạy trẻ càng sớm sẽ tạo cho trẻ ưu thế vượt trội, trẻ sẽ thực sự
nắm được những cốt lõi của Toán học.
Để người đọc có thể hiểu được tận cùng của vấn đề, chúng tôi sẽ
đưa ra các cơ sở lập luận và thực tế mà chúng tôi đã nghiên cứu nhiều
năm.
Sau đây là những luận điểm:
1. Trẻ nhỏ muốn học Toán
2. Trẻ nhỏ có thể học Toán (và càng nhỏ thì trẻ tiếp thu càng dễ
dàng)
3. Trẻ nhỏ nên được học Toán (bởi chúng có khả năng học Toán tốt
và dễ dàng hơn)

Trẻ nhỏ muốn học Toán
Trẻ thơ và thiên tài đều có nét tương đồng, đó là sự tò
mò. Hãy để thời thơ ấu bắt đầu theo cách riêng của nó,
hãy để thiên tài xuất hiện và tự trưởng thành theo cách
riêng.
EDWARD G. BULWER LYTTON
Chính trị gia, nhà thơ, nhà viết kịch, tiểu thuyết người Anh

Trên thực tế, trước khi biết đến môn Toán thì chẳng đứa trẻ nào
lại muốn học Toán. Chúng thích tiếp thu những thông tin về mọi thứ
xung quanh chúng và xét trên một phương diện nào đó, Toán học là
một trong những thứ mà trẻ con tò mò muốn tiếp thu.
Trong lịch sử loài người, chưa có một nhà khoa học lớn tuổi nào
lại tò mò bằng nửa một đứa trẻ trong độ tuổi từ 4 tháng tuổi đến 4
tuổi. Nhưng người lớn chúng ta lại hiểu nhầm sự tò mò đáng khích lệ
này thành sự thiếu tập trung.
Chúng ta, tất nhiên đã quan sát những đứa trẻ rất kĩ càng nhưng
không phải lúc nào cũng hiểu được ý nghĩa những hành động của
chúng. Một điều chắc chắn là, nhiều người thường sử dụng hai từ
“học tập” và “giáo dục” như hai từ giống nhau.
“Học tập” ở đây chỉ quá trình mà người học tự tiếp thu lấy kiến
thức, trong khi đó “giáo dục” chỉ quá trình thu nhận kiến thức được
truyền đạt bởi giáo viên hay trường lớp. Mặc dù ai cũng biết điều đó
nhưng hai quá trình này lại thường được coi là một.
Vì thế, chúng ta luôn cho rằng giáo dục chính thức nên được bắt
đầu khi trẻ 6 tuổi và trẻ 6 tuổi mới thực sự cần được đi học.
Nhưng sự thật mà không gì chối cãi được là trẻ bắt đầu quá trình
tự học hỏi của chúng ngay từ khi chúng được sinh ra, hoặc sớm hơn
thế nữa. Khi trẻ 6 tuổi và bắt đầu đi học thì chúng đã tiếp thu được

một khối lượng kiến thức khổng lồ hơn cả những gì chúng sẽ học
được cho đến cuối cuộc đời.
Trước khi trẻ lên 6 tuổi, chúng đã biết được hầu hết những thông
tin căn bản về bản thân và gia đình mình. Trẻ cũng đã biết đến những
người hàng xóm hay họ hàng của chúng, cũng biết về thế giới và
những mối quan hệ xung quanh chúng, và biết được rất nhiều thứ
khác nữa. Quan trọng nhất là, trẻ đã học được cả một ngôn ngữ, và có
thể là nhiều hơn một. (Trước đây, cơ hội để trẻ nắm được thêm một
ngôn ngữ trước 6 tuổi là rất nhỏ).
Quá trình học hỏi này của trẻ sẽ diễn ra rất nhanh trong những
năm tháng đầu đời nếu chúng ta biết ủng hộ và khuyến khích trẻ.
Chúng ta có thể làm mất đi khả năng và đam mê học hỏi của trẻ nếu
cô lập chúng. Chúng tôi đã biết đến trường hợp một đứa bé 13 tuổi bị
trói vào chân giường vì bị cho là thiểu năng trí tuệ. Vấn đề có lẽ là cậu
bé bị thiểu năng trí tuệ vì cậu bị trói vào chân giường, bị cô lập với thế
giới thực tế. Chỉ có những kẻ vô tâm và có vấn đề về thần kinh mới
buộc con mình vào chân giường. Bởi như vậy đứa bé không có cơ hội
được học hành và tìm hiểu về thế giới xung quanh thì dĩ nhiên nó sẽ
không phát triển được tư duy và trở nên ngốc nghếch.
Chúng ta có thể khiến trẻ khám phá được nhiều hơn đơn giản
bằng việc để cho trẻ tự do về mặt thể chất. Chúng ta có thể nhân lên
những kiến thức mà trẻ tiếp thu được nếu chúng ta biết đánh giá cao
trẻ, tạo cơ hội để trẻ học hỏi đồng thời khuyến khích trẻ.
Trong lịch sử, có nhiều đứa trẻ đã được người lớn dạy nhiều thứ
phức tạp như Toán, ngoại ngữ, đọc, thể dục và rất nhiều những thứ
khác bằng cách tạo cơ hội và khuyến khích. Trong tất cả các trường
hợp, việc cho trẻ những cơ hội tiếp cận kiến thức trước từ nhà đều
mang lại những kết quả “xuất sắc” và “đáng kinh ngạc”, trẻ sẽ dần trở
nên dễ uốn nắn và thông minh hơn.
Giờ chúng ta sẽ xem xét trường hợp của một đứa bé 18 tháng tuổi
và xem nó làm những gì. Đầu tiên, đứa trẻ làm cho mọi người sao
nhãng! Tại sao đứa bé lại làm như vậy? Bởi vì nó không ngừng tò mò.
Người lớn dù cố gắng thế nào đi nữa thì cũng không thể khuyên ngăn,
trừng phạt, hay ngăn cấm trẻ khát khao tìm tòi mọi thứ. Trẻ muốn
khám phá thế giới xung quanh hơn cả ăn hay chơi đùa.

Trẻ muốn biết về mọi thứ trong căn phòng nhỏ của chúng, từ
chiếc đèn, cốc cà phê, đến ổ cắm đèn điện, tờ báo... Đó là lí do tại sao
chúng làm đổ cây đèn, làm đổ cốc cà phê, cho tay vào ánh đèn điện và
xé tan tờ báo. Trẻ học từ từ và từng bước một chúng tiếp thu được
mọi thứ.
Từ những hành động đó của trẻ, chúng ta lại đi đến kết luận rằng
trẻ quá hiếu động và không thể tập trung nhưng thực chất là trẻ đang
tập trung vào mọi thứ chúng thấy. Những đứa bé thực chất rất lanh
lợi và luôn khao khát tìm hiểu về thế giới xung quanh. Chúng nhìn,
nghe, sờ thử, ngửi và nếm mọi thứ. Không có cách khám phá nào
ngoài việc sử dụng những giác quan trên và điều đặc biệt là ở đây trẻ
sử dụng tất cả năm giác quan đó.
Trẻ nhìn thấy ngọn đèn và do đó chúng kéo ngọn đèn xuống để
chúng có thể sờ được, nghe được, nhìn được và nếm được (nếu được
cho phép thì trẻ sẽ làm y như thế với mọi thứ trong phòng). Trẻ cũng
sẽ không đòi ra ngoài căn phòng nếu chúng chưa khám phá được tất
cả mọi thứ trong phòng bằng tất cả các giác quan của mình. Trẻ cố hết
sức để tìm hiểu mọi thứ còn người lớn thì lại cố hết sức để ngăn cản
bởi cái sự học này có lẽ là quá tốn kém.
Các bậc cha mẹ đã nghĩ ra một vài biện pháp nhằm chống lại sự tò
mò của con trẻ, không may là hầu hết các biện pháp này đều gây bất
lợi cho việc khám phá cuộc sống của trẻ.
Biện pháp đầu tiên chung nhất mà người lớn hay làm chính là
đưa cho trẻ thứ gì đó để chúng chơi và để chúng tự động não. Thứ đồ
chơi được nhắc đến ở đây là những cái xúc xắc màu hồng (có thể là
thứ gì khác tinh vi hơn nhưng cũng chỉ là một món đồ chơi). Khi
được đưa cho những món đồ như thế, trẻ thường nhìn chăm chú (đó
là lí do tại sao đồ chơi thường có màu sắc sặc sỡ), đập xem có tiếng
động hay không (đó là lí do tại sao xúc xắc lại kêu lách cách), sờ mó
đồ vật (đó là lí do tại sao đồ chơi thường không có những cạnh sắc
nhọn), nếm thử (đó là lí do tại sao đồ chơi thường không độc hại) và
thậm chí ngửi đồ chơi (và vì người lớn chưa biết là đồ chơi nên có
mùi gì, nên đồ chơi hiện tại vẫn không có mùi gì). Quá trình này diễn
ra trong khoảng 90 giây.
Đến lúc này trẻ hầu như đã nhận biết được tất cả những thứ
chúng muốn biết về món đồ chơi nên sau đó chúng chuyển sự chú ý

sang chiếc hộp đựng đồ chơi. Trẻ nhận thấy chiếc hộp này cũng thú vị
y như món đồ chơi vậy, đó là lí do tại sao chúng ta nên mua đồ chơi
có cả hộp đựng, để trẻ có thể tự mày mò về chiếc hộp nữa. Quá trình
này cũng diễn ra trong khoảng 90 giây. Thực ra mà nói, trẻ thường
chú tâm đến hộp đựng đồ chơi hơn bởi chúng có thể phá ra và có thể
biết chiếc hộp được tạo nên như thế nào, việc này chúng không thể
làm với món đồ chơi, bởi vậy việc người lớn tạo ra những món đồ
chơi không thể vỡ cũng là nguyên nhân làm giảm khả năng tìm hiểu
của trẻ.
Sự thật ở đây là trẻ nhìn nhận món đồ chơi không giống một món
đồ chơi từ phút ban đầu, chúng xem cái xúc xắc và cái hộp chỉ như
những thứ mới lạ mà chúng có thể tìm hiểu. Sự thật phũ phàng là
người lớn tạo ra đồ chơi và những trò chơi chỉ để cho trẻ chơi.
Trẻ nhỏ chưa thể nghĩ ra được những món đồ chơi hay trò chơi,
chúng đơn giản chỉ tạo ra các công cụ. Đưa cho trẻ một mảnh gỗ,
chúng biến nó thành cái búa và chúng đóng chiếc bàn như người lớn.
Đưa cho trẻ một cái vỏ sò, trẻ biến nó thành cái đĩa. Chỉ đơn thuần
quan sát trẻ, chúng ta cũng có thể thấy cả tá ví dụ như trên. Và hiển
nhiên, mặc dù chúng ta nhìn thấy tất cả nhưng chúng ta vẫn thường
kết luận rằng trẻ không tập trung và không thông minh cho lắm. Sự
suy diễn này ngầm ám chỉ rằng đứa bé này (cũng như những đứa bé
khác) không được xán lạn cho lắm bởi vì chúng còn quá nhỏ. Nhưng
kết luận này phải lí giải như thế nào nếu chúng ta nhìn thấy một đứa
trẻ 2 tuổi ngồi một mình trong góc nhà, im lặng chơi chiếc xúc xắc
trong năm tiếng liền. Có thể cha mẹ của đứa bé này sẽ khá bối rối khi
phải tìm một lí do hợp lí để biện minh cho hành động đó của con
mình.
Biện pháp thứ hai mà người lớn nghĩ ra để cấm trẻ tìm hiểu xung
quanh là đặt trẻ vào trong cũi.
Chiếc cũi đồ chơi thực sự đúng như tên của nó, là một chiếc cũi.
Người lớn ít nhất cũng nên thành thật về thứ đồ dùng này và đừng
nói đi mua cũi cho trẻ, thực chất người lớn tự mua cho mình mà thôi.
Rất ít bậc cha mẹ nhận ra cái giá đắt đỏ của một chiếc cũi. Nó
không chỉ hạn chế trẻ khám phá thế giới xung quanh chúng, mà
nghiêm trọng hơn nó còn làm giảm sự phát triển thần kinh của trẻ khi
trẻ không thể bò hay chập chững đi (mà đây lại là quá trình cực kỳ

quan trọng cho một sự phát triển lành mạnh). Việc trẻ bị đặt nhiều
trong cũi còn là nguyên nhân gây ra sự kém phát triển tầm nhìn, kém
linh hoạt chân tay, ít sự kết hợp giữa tay và mắt, ngoài ra còn dẫn tới
nhiều nguy cơ khác.
Các bậc cha mẹ như chúng ta tự thuyết phục bản thân rằng chúng
ta mua cũi cho trẻ là để bảo vệ trẻ khỏi tự làm đau chúng khi dẵm
phải dây điện hay ngã cầu thang. Nhưng thực chất chỉ là nhốt trẻ lại
và tự coi thế là trẻ đã an toàn. Đó là việc chỉ biết đến cái lợi trước mắt
mà không nhìn thấy hậu quả lâu dài.
Cái cũi ở đây như một thứ ngăn cản trẻ học hỏi, trẻ ngồi trong cũi
nghịch chiếc xúc xắc mà mẹ chúng đưa cho trong khoảng 90 giây sau
đấy thì chúng quẳng đi và chẳng biết làm gì khác. Và thế, chúng ta đã
thành công trong việc ngăn không cho trẻ động vào mọi thứ (mà thực
chất đó là cách khám phá thế giới xung quanh của trẻ) bằng việc giam
hãm chúng. Cách này cũng không thành công lâu dài, bởi liệu người
lớn có thể chịu đựng được những tiếng la hét, tiếng quấy khóc của trẻ
đòi ra khỏi cũi không, mà cứ cho là chúng ta có thể chịu đựng được
đi, thì khi trẻ đủ lớn, chúng cũng sẽ trèo ra ngoài và bắt đầu tìm tòi
những thứ mới.
Vậy một câu hỏi đặt ra là chúng ta nên chấp nhận để trẻ làm vỡ,
làm hỏng mọi thứ xung quanh không? Câu trả lời là không. Ở đây,
chúng ta phải nhận ra rằng chúng ta đã phủ nhận hoặc đánh giá quá
thấp niềm khao khát tìm tòi của trẻ, mặc dù trẻ đã cố gắng cho chúng
ta biết chúng muốn tìm hiểu mọi thứ và chúng có khả năng khám phá
rất nhanh.
Và như thế là chúng ta đã cô lập trẻ không cho chúng tự tìm tòi
trong chính giai đoạn mà sự khao khát học hỏi của chúng lên tới đỉnh
điểm. Bởi lẽ, quãng thời gian từ khi trẻ được sinh ra cho tới năm
chúng 4 tuổi là thời điểm khả năng tiếp nhận thông tin và khao khát
tìm tòi của chúng ở mức cao nhất. Vậy mà chính trong giai đoạn này
chúng ta lại giữ trẻ quá an toàn, quá no đủ và quá sạch sẽ, như trong
một môi trường vô trùng tách biệt khỏi thế giới.
Cũng thật đáng mỉa mai rằng khi trẻ lớn hơn, người lớn lại trách
móc không ngừng rằng chúng quá ngốc nghếch khi không muốn học
về thiên văn học, vật lý hay sinh học. Lúc này, chúng ta lại nói với
chúng rằng, kiến thức là thứ quan trọng nhất trong cuộc sống mỗi con

người, và tất nhiên sự thật là thế. Chỉ có điều chính người lớn lại
không nhận biết được thời điểm thích hợp nhất để trẻ học.
Học hỏi và khám phá chính là một trò chơi tuyệt vời và thú vị
nhất. Tất cả trẻ con được sinh ra trên thế giới này đều tin vào điều đó
và chúng chỉ đánh mất đi niềm tin này khi chúng ta thuyết phục
chúng rằng học hành rất vất vả và khó chịu. Vẫn có một số đứa bé
không bao giờ đánh mất niềm tin vào niềm vui và sự tuyệt vời của
việc học, chúng ta gọi những đứa bé đó là những thiên tài.
Chúng ta cũng lại ngộ nhận rằng trẻ ghét học bởi chúng ghét
trường lớp, vậy là lại một lần nữa chúng ta nhầm lẫn giữa “giáo dục”
và “học tập”. Không phải đứa trẻ nào tới trường cũng để học và cũng
không phải đứa trẻ nào muốn học cũng phải đến trường.
Nói chung, thầy cô giáo đều bảo chúng ta phải ngồi ngay ngắn, giữ
trật tự và lắng nghe khi họ bắt đầu giảng bài và như họ nói thì có lẽ
cũng không thích thú gì nhưng ít nhất chúng ta có thể thu nhặt được
kiến thức từ đó. Kinh nghiệm của chính bản thân tôi từ ngay năm lớp
Một có lẽ là rất tiêu biểu cho những gì được nói đến ở trên. Và đúng
như những gì thầy giáo lớp Một của tôi đã tiên đoán, tôi thực sự cảm
thấy khó chịu, và trong vòng 12 năm đầu, tôi ghét từng phút giây phải
học và tôi chắc chắn rằng không phải mình tôi mới thế.
Với chính bản thân tôi (và tôi cho rằng hầu hết mọi người khác
cũng vậy) thì sự thật là giáo viên có thể khiến chúng ta ngồi xuống, có
thể khiến chúng ta im lặng, có thể khiến chúng ta nhìn chăm chú họ,
nhưng chẳng thể bắt chúng ta lắng nghe và nghĩ những gì họ nghĩ.
Trong những năm tháng ấy (dài như trăm năm vậy), tôi thấy tôi
như lạc lõng ở những nơi xa xôi, trong cơn mơ màng tôi nghe thầy
giáo gọi “Glenn”. Và không phải là tôi không biết đến câu trả lời, mà
đơn giản là vì tôi không biết câu hỏi là gì.
Năm tôi học lớp Hai, nói ngắn gọn là mọi phép tính toán đều tăng
lên. Ngày đầu học phép tính nhân với tôi là rất tò mò.
Cô giáo tôi : “Khi nhân 23 với 17”, thì chúng ta sẽ viết như thế này.
Và đây là những gì cô giáo viết lên bảng:

Cô giáo làm tôi thực sự thích thú!
“Đầu tiên”, cô giáo nói, “chúng ta nhân 3 với 7, đáp án là bao
nhiêu, Bobby?”
“21 ạ”, Bobby nói, cậu ta đã phải ghi nhớ đáp án.
“Đúng rồi,” cô giáo nói: “Giờ chúng ta đặt 1 xuống và nhớ 2 nhé”,
cô nói và viết lên bảng.
“Tại sao chúng ta lại làm như thế ạ?” Tôi hỏi cô giáo với niềm
thích thú lớn lao.
“Sao lại làm như thế à?” Cô giáo tôi hỏi lại với sự khó chịu.
“Vâng, tại sao chúng ta đặt số 1 xuống và nhớ số 2 sang ạ”. Tôi
nói.
“Bởi đó là điều đúng đắn phải làm, vậy thôi em à”. “Các em hiểu
hết rồi hả, vậy chúng ta sang bước tiếp theo nhé!” Cô giáo nói.
“Bây giờ chúng ta nhân 2 với 7, bằng bao nhiêu Eleanor?” Cô giáo
hỏi.
“14 ạ”, Eleanor nói.
Cô giáo mỉm cười. Không phải đứa trẻ nào trong lớp cũng ngốc.
“Bây giờ chúng ta mang 2 sang, 2 + 14 bằng 16 nhé! Và chúng ta
đặt 16 vào đây”.
“Tại sao chúng ta lại làm thế ạ?” Tôi hỏi.
Và cô giáo quay về phía tôi chậm rãi, để cho cả lớp nhìn thấy sự
kiên nhẫn và những cố gắng cuối cùng của cô.

“Thế lần này em muốn biết điều gì thế Glenn?” Cô giáo hỏi.
“Tại sao chúng ta nhớ 2 sang để cộng với 14 thành 16 ạ?” Tôi nói.
“Bởi vì, làm thế là đúng.” Cô giáo nói với sự kiên nhẫn cuối cùng.
Sự tò mò của tôi dâng lên và ngọn lửa bắt đầu cháy, tôi không thể
kìm nén được.
“Tại sao ạ?” Tôi khăng khăng: “Tại sao chúng ta lại không trừ 2
mà chúng ta nhớ hay tại sao chúng ta không viết 2 bên cạnh số 1?”
“Bởi vì, cô lớn hơn em.” Cô giáo nói.
Và hiển nhiên đó là điều rõ ràng nhất mà tôi đã từng nghe trong
suốt những năm học ở trường.
Thực tế là tôi đã luôn biết cô ấy lớn hơn tôi. Tôi có thể kém trong
môn số học nhưng tôi không ngu ngốc đến mức không biết là cô giáo
tôi lớn hơn tôi.
Cô ấy thực sự chỉ nghĩ rằng lí do ta đặt 1 xuống và nhớ 2 trong
phép toán là điều hiển nhiên đúng và là điều phải làm, và chỉ thế là
đủ. Tôi cũng hoàn toàn chắc chắn rằng cô ấy nghĩ thế và tin thế cũng
bởi vì nửa thế kỉ trước, chính thầy giáo của cô cũng nói phải làm thế
vì đó là cách làm đúng. Và chắc hẳn cô giáo tôi cũng biết rằng thầy
giáo của cô lớn hơn cô.
Những giải thích đơn giản “làm thế là cách đúng” chưa bao giờ
thuyết phục được tôi và tôi cũng chưa bao giờ cảm thấy nó có lí, đến
giờ vẫn vậy. Tôi cho rằng đó là lí do tại sao tôi đã luôn tiếp thu nhanh
môn Toán. Tôi cũng luôn nghi ngờ mọi thứ người khác cho là đúng
bởi vì một ai đó (nhất là khi người đó lớn hơn tôi) nói điều đó là
đúng. Có quá nhiều thứ người khác cứ cho là đúng nhưng thực chất
lại là sai lầm.
Học hỏi vốn là điều rất thú vị và đứa bé nào cũng biết điều đó.
Chúng muốn biết về mọi thứ một cách vô tư nhất. Toán học cũng là
một trong những thứ trẻ muốn học. Điều kì lạ là, người lớn thấy học
Toán rất khó, trong khi một đứa trẻ 1 tuổi lại thấy học Toán dễ dàng
hơn bất cứ thứ gì.

Trẻ nhỏ có thể học Toán (và càng
nhỏ thì học càng dễ dàng)
Hãy cảm nhận lòng tự trọng của một đứa trẻ. Đừng
nghĩ rằng bạn hơn chúng, chưa hẳn vậy đâu.
ROBERT HENRI
Họa sĩ nổi tiếng người Mĩ

Trên thực tế,...